10. Sınıf Fizik Ders Kitabı Cevapları Meb Yayınları Sayfa 97
2.1. Deney
Adı: İŞ, ENERJİ VE GÜÇ ARASINDAKİ İLİŞKİAmaç: İş, enerji ve güç kavramları arasındaki ilişkiyi gözlemleyebilme ve bu ilişkiye yönelik bir önermede bulunarak önermeyi matematiksel olarak modelleyebilmeSüre: 40 dk.Araç Gereç: Sabit makara, 2 m uzunluğunda ip, 0,5 kg ve 1 kg’lık kütleler, dinamometre, kronometre, cetvel, kâğıt, kalem, destek çubuğuYönerge: Aşağıdaki deney adımlarını sırasıyla uygulayınız. Deney sonunda çalışmalarınız öğretmeniniz tarafından “Dereceli Puanlama Anahtarı” ile değerlendirilecektir.
Deneyin Yapılışı
Soru: 1) Öğretmeninizin rehberliğinde gruplar oluşturunuz.
- Cevap: 3–4 kişilik grup kurun; görevleri “çekme-ölçüm, kronometre, kayıt” diye paylaşın.
Soru: 2) Şekil 1'deki gibi ipi 0,5 kg'lık kütleye bağlayıp kütlenin diğer ucuna dinamometreyi takınız.
- Cevap: İpi 0,5 kg kütleye bağlayın, diğer uca dinamometreyi takın ve bağlantıları sıkı kontrol edin.
Soru: 3) Kütleyi masanın üzerinde ip masaya olabildiğince yatay kalacak şekilde dinamometre ile 1 m çekiniz.
- Cevap: İpi masaya paralel tutarak kütleyi 1 m boyunca düzgün şekilde çekin.
Soru: 4) Geçen süreyi ve dinamometrenin gösterdiği değeri Tablo 1'e yazınız. 1 kg'lık kütle için deneyi tekrarlayınız.
- Cevap: İpi masaya paralel tutarak kütleyi 1 m boyunca düzgün şekilde çekin.
Soru: 5) Gruptaki iki arkadaşınızdan 4. adımdaki işlemi farklı hızlarla tekrarlamasını isteyiniz. Dinamometrenin gösterdiği değeri ve kütlenin hareketi boyunca geçen süreyi Tablo 1'e yazınız. (Süreyi kronometre ile ölçünüz.)
- Cevap: İki arkadaşınız farklı hızlarla çeksin; her seferinde süre ve kuvveti ölçüp tabloya ekleyin (hız artarsa süre kısalır, güç artar).
Soru: 6) Destek çubuğunun bir kısmını dışarıda bırakıp Şekil 2'deki gibi masanın üzerine yerleştirerek tutunuz. Çubuğun dışarıda kalan kısmına makarayı kancasından şekildeki gibi asınız.
- Cevap: Destek çubuğunu masaya yerleştirip ucunu dışarıda bırak, dışarıda kalan kısma makarayı sağlamca as.
Soru: 7) İpi makaranın oluğuna düzgün bir şekilde yerleştiriniz. İpin bir ucuna dinamometreyi, diğer ucuna da 0,5 kg’lık kütleyi asarak kütlenin zeminde kalmasını sağlayınız.
- Cevap: İpi makaradan geçir, bir uca dinamometreyi diğer uca 0,5 kg kütleyi tak ve kütle zeminde dursun.
Soru: 8) Masa ile zemin arasındaki yüksekliği cetvelle ölçerek aşağıdaki ilgili yere yazınız.
- Cevap: Masa ile zemin arası yükseklik yaklaşık 80 cm ölçülür.
Soru: 9) Dinamometreyi Şekil 2'deki gibi aşağı doğru çekerek cismin yerden makara seviyesine kadar gelmesini sağlayınız. Kütlenin hareketi boyunca geçen süreyi (kronometre ile ölçerek) ve dinamometrenin gösterdiği değeri Tablo 2'deki 1. ölçüm satırında ilgili alana yazınız.
- Cevap: Dinamometreyi aşağı çekerek kütleyi yukarı çıkar, süreyi ve kuvveti ölç; örnek olarak F=5 N, t=5 s yazabilirsin.