10. Sınıf Fizik Ders Kitabı Cevapları Meb Yayınları Sayfa 118
Soru: 3) Zeynep yaşadığı şehirde düzenlenen bilim fuarına gider ve yapılan projeleri incelemeye başlar. Zeynep ilk olarak güneş panelleri sayesinde çalışan otomobillerin yarışını seyreder. Ardından başka bir proje dikkatini çeker. Bu projede üç farklı düzenek vardır. Birincisi, yanına yerleştirilen rüzgârgülünün dönmesiyle lambaları yanan bir ev düzeneğidir. İkinci düzenek, pedallara bağlı lambaların pedalların çevrilmesiyle yanması esasına dayanır. Üçüncüsü ise kaynayan suyun üzerine yerleştirilen bir çarkın döndüğü düzenektir. Metinde geçen enerji biçimlerini ve enerji biçimlerinin birbirine dönüşümlerini yazınız.
- Cevap: Metinde geçen enerji biçimleri güneş, elektrik, rüzgâr, mekanik ve ısı enerjileridir. Otomobilde bulunan güneş panelleri ile güneş enerjisi elektrik enerjisine, elektrik enerjisi ise mekanik enerjiye dönüştürülür. Bunun sonucunda otomobil hareket eder. Rüzgâr enerjisi rüzgârgülünü döndürerek mekanik enerjiyi açığa çıkarır. Açığa çıkan mekanik enerji, pedalların çevrilmesiyle elektrik enerjisine dönüştürülür ve lambanın yanması sağlanır. Isı enerjisiyle kaynayan suyun buharı çarkı döndürür ve ısı enerjisi mekanik enerjiye dönüşür.
Soru: 4) Normal şartlar altında ısı, sıcaklığı büyük olan cisimden küçük olan cisme doğru akar. Bu durumu tersine çevirebilmek, diğer bir deyişle soğuk cisimden sıcak cisme ısı aktarabilmek için sisteme dışarıdan müdahale etmek gerekir. İklimleme cihazları buna örnek verilebilir. Soğuk hava üflemesi için ayarlanan iklimleme cihazları, elektrik enerjisi yardımı ile normal ısı akış yönünü tersine çevirerek ısı enerjisini soğuk ortamdan sıcak ortama aktarır. Buna göre;
Soru: a) Metinde geçen enerji türlerinin özelliklerini yazınız.
- Cevap: Metinde geçen enerji türleri ısı enerjisi ve elektrik enerjisidir. Sıcaklık farkına bağlı olarak enerjinin sıcak cisimden soğuk cisme doğru aktarılmasıdır. İklimlendirme cihazında ters akış sağlanabilmesi için dışarıdan enerji gerekir.
Soru: b) Bu enerji biçimlerinin benzerlik ve farklılıklarını açıklayınız.
- Cevap: Bu enerji biçimlerinin benzerlikleri: Her iki enerji türü de bir cisimden diğerine aktarılabilir ve başka bir enerji türüne dönüştürülebilir. Bu enerji biçimlerinin farklılıkları: Elektrik enerjisi hareket eden yüklerin enerjisidir, taşınması iletkenler aracılığıyla gerçekleşir. Isı enerjisi, moleküllerin kinetik enerjisiyle ilişkilidir ve sıcaklık farkıyla oluşur. Elektrik enerjisi istenen yönde kontrol edilebilirken ısı enerjisi doğal akışında sıcak cisimden soğuk cisme doğru akar, iklimlendirme cihazında bu süreç ters çevrilir.