10. Sınıf Fizik Ders Kitabı Cevapları Meb Yayınları Sayfa 164
Üniteye Başlarken
Arkeolojik araştırmalar ile ortaya çıkarılan Bağdat pilinin tarihte pil olarak işlev görmüş olabileceği düşünülmektedir. Çömlek görünümündeki Bağdat pili 13,5 cm boyunda olup sarı parlak kilden yapılmıştır. Çömleğin içerisinde bakırdan yapılmış bir silindir bulunmaktadır. Bakır silindirin iç kısmına demir bir çubuk yerleştirilmiş ve bakır silindirin içi asfalt ile doldurulmuştur. Yapılan incelemelerde çömleğin içinde ise sirke gibi asitli bir sıvının olduğu anlaşılmıştır.
Eski çağlardan beri varlığı bilinen piller hakkındaki en net ve uygulanabilir bilgilerin ortaya koyulması, XVIII. yüzyılın sonlarına doğru gerçekleşmiştir. Galvani (Galvani), 1791 yılında yaptığı deneylerin sonuçlarını yayınlamış ve Voltaya (Volta) öncülük etmiştir. Volta, 1795'te iki farklı metal ve nemli bir sıvıyla elektrik akımı oluşturulabileceğini göstermiştir. Voltanın bu buluşu, modern pil teknolojisinin temelini oluşturur ve Volta pili olarak adlandırdın 1902 yılında Thomas Edison, demir-nikel pilini geliştirmiştir. Gilbert Newton Lewis (Gilbırt Nüvtın Luvis), lityum iyon pili icat etmiştir. Bu teknoloji, ancak 1990'larda ticari olarak uygulanabilir hâle gelmiştir. Lityum iyon piller, günümüz pil teknolojisinin temelini oluşturmaktadır. Hızlı şarj edilebilen bu piller; çevre dostu ve uzun ömürlü olmaları sebebiyle bilgisayarlar, cep telefonları ve elektrikli araçlarda yaygın olarak kullanılmaktadır.
Soru: Pillerin ham maddelerinin gelecekte tükenme riskinin olduğu düşünüldüğünde hangi özelliklere sahip piller kullanılabilir?
- Cevap: Pillerin ham maddeleri tükenme riski taşıdığı için gelecekte geri dönüştürülebilen, çevreye zarar vermeyen, uzun ömürlü ve kolay şarj edilebilen piller kullanılmalıdır. Özellikle lityum iyon ve hidrojen yakıt hücreleri bu özellikleri taşır.
Soru: Elektrikli otomobillerin çevreye zararlı etkileri neler olabilir?
- Cevap: Elektrikli otomobillerin üretiminde kullanılan pillerin atıkları doğaya zarar verebilir. Ayrıca elektrik üretimi fosil yakıtlardan sağlanıyorsa dolaylı olarak karbon salınımı artar.
Soru: Evlerde kullanılan lambalar ile şerit LED lambaların bağlanma şekillerindeki farklılıklar neler olabilir?
- Cevap: Evlerdeki lambalar paralel bağlanır, bu yüzden biri kapandığında diğerleri yanmaya devam eder. Şerit LED lambalar ise seri bağlıdır; bir lamba söndüğünde devre tamamlanamadığı için diğerleri de söner.
Soru: Reklam panolarındaki üreteçlerin bağlanma şeklinin avantajları nelerdir?
- Cevap: Reklam panolarında üreteçlerin paralel bağlanması, devredeki akımı artırarak lambaların daha uzun süre yanmasını sağlar ve enerji dengesi korunur.