10. Sınıf Fizik Ders Kitabı Cevapları Meb Yayınları Sayfa 206
3.11. Soru
Koray, Selin ve Selim devrelerin bağlanma türüne göre eşdeğer direncin ve elektrik akımı dağılımının avantajları konusunda bir proje üzerinde çalışmaktadır. Bunun için birinci aşamada 36 V’luk üreteç kullanarak 6 Q değerindeki üç direnci Koray Şekil 1’deki gibi seri, Selin Şekil 2’deki gibi paralel ve Selim Şekil 3’teki gibi birleşik olarak bağlamıştır. Öğrenciler yaptıkları ölçümlere dayanarak devrelerde eşdeğer direncin ve elektrik akımı dağılımının avantajlarını belirlemişlerdir. Buna göre
Soru: a) Birinci aşamada oluşturulan devreleri dikkate alarak devrelerin eşdeğer direncini, ana koldan geçen elektrik akımını ve devredeki hangi direncin en büyük gerilime sahip olduğunu hesaplayarak aşağıdaki tabloyu doldurunuz.
- Cevap:
Soru: b) K, L ve M lambalarının devreden ayrılmadan ışık vermesinin engeLLenmesi durumunda devrelerdeki eşdeğer direnç ve ana koldan geçen elektrik akımı ne şekilde etkilenir? Kısaca yazınız.
- Cevap:
Devrelerde sadece K, L ve M lambalarının ışık vermemesi lambaların iletken bir tel yardımıyla kısa devre yapılmasıyla olur. Bu durumda
- Seri bağlı devrede K lambası üzerinden akım geçmediğinden devre iki dirençli ve seri bağlı devre olur. Devredeki eşdeğer direnç azaldığından Ohm Yasası’na göre ana kol akımı artar.
- Paralel bağlı devrede L lambasına bağlı tel üzerinden akım geçeceğinden devredeki diğer lambalardan akım geçmez. Telin direnç değeri devre elemanları olan dirençlerden daha küçük olduğunda Ohm Yasası’na göre devredeki ana kol akımı artar.
- Birleşik bağlı devrede M lambasından akım geçmediğinde devre iki dirençli ve paralel bağlı devre olur. Devredeki eşdeğer direnç azalacağından Ohm Yasası’na göre ana koldaki elektrik akımı artar.
Soru: c) Öğrenciler oluşturdukları devrelerin bağlanma türlerine göre eşdeğer direnç ve elektrik akımı dağılımları ile ilgili ne tür çıkarımlar elde etmiş olabilir? Açıklayınız.
- Cevap: Öğrencilerin oluşturdukları seri, paralel ve birleşik elektrik devreleri ile eşdeğer direnç, ana kol akımı ve gerilim dağılımları karşılaştırılmıştır. Şekil 1’deki seri bağlı devrede toplam direnç artarken elektrik akımı azalır. Şekil 2’deki paralel bağlı devrede ise eşdeğer direnç azalır, toplam akım artar. Şekil 3’teki birleşik bağlı devrelerde ise eşdeğer direnç hesaplanarak her iki bağlantı türünün özellikleri ile elektrik akımı hakkında analiz yapılır.