10. Sınıf Fizik Ders Kitabı Cevapları Meb Yayınları Sayfa 220
Konuya Başlarken
Günlük hayatta vücutta biriken fazla statik elektriğin atılması için toprağa yalın ayak basılması tavsiye edilir. Böylece vücuttaki fazla elektrik yükü toprağa geçirilir ve kişinin kendini daha iyi hissetmesi sağlanır. Benzer şekilde hayatın her alanında kullanılan elektrik tesisatlarında oluşan fazla elektrik akımı da cihazların arızalanmasına, elektrik çarpmasına yol açabilir. Bu gibi tehlikelerin önüne geçebilmek için topraklama sistemi ile fazla elektrik yükleri toprağa aktarılmaktadır. Elektriğin güvenli kullanımı için binalarda topraklı priz kullanılmalıdır.
Soru: Evlerdeki olası elektrik kaçağının sonuçları neler olabilir?
- Cevap: Elektrik kaçağı olursa cihazlar arızalanabilir, yangın çıkabilir ya da insan vücuduna akım geçerek elektrik çarpması olabilir.
Soru: Bir elektrik kaçağı ihtimaline karşı hangi önlemler alınabilir?
- Cevap: Kaçağa karşı topraklama yapılmalı, sigorta ve kaçak akım rölesi kullanılmalıdır.
Soru: Topraklı priz ile diğer prizler arasındaki farklar neler olabilir?
- Cevap: Topraklı prizlerde fazla elektrik toprağa aktarılır, bu da çarpılma riskini azaltır; normal prizlerde bu güvenlik özelliği yoktur.
3.5. Etkinlik
Adı: TOPRAKLAMAAmaç: Topraklama olayının önemini sorgulayabilmeSüre: 35 dk.Araç Gereç: Renkli karton kağıtlar, ilgili görseller, renkli kalemlerYönerge: Aşağıdaki işlem basamaklarını takip ederek etkinliği gerçekleştiriniz. Etkinliğin sonundaki değerlendirme sorularını cevaplayınız. Hazırlayacağınız sunum öğretmeniniz tarafından “Dereceli Puanlama Anahtarı” ile değerlendirilecektir.
3.5. Etkinlik
Soru: 1) Öğretmeninizin rehberliğinde heterojen çalışma grupları oluşturunuz.
- Cevap:
Soru: 2) Binaya yıldırım düşmesine karşı kullanılan yıldırımsavarların ve elektrik akımının oluşturabileceği tehlikelere karşı elektrik tesisatında kullanılan topraklı prizlerin çalışma sistemleri hakkında aşağıda verilen soruları öğretmeninizin rehberliğinde tartışınız.
Soru: Yıldırımsavarlar, binaya düşen yıldırımı etkili bir şekilde toprağa ileterek elektrik çarpması ya da yangınları nasıl önler?
- Cevap: Paratonerler, binanın en yüksek noktasına yerleştirilen ve yıldırımın enerjisini güvenli bir şekilde toprağa aktaran cihazlardır. Yıldırım düştüğünde oluşan yüksek elektrik enerjisini doğrudan toprağa ileterek yapının zarar görmesini ve yangın çıkmasını önler. Ayrıca yıldırımın bina içerisindeki elektrik sistemlerine zarar vermesini engeller
Soru: Bir bina üzerinde paratoner bulunmadığında yıldırım düşmesi sonucu oluşabilecek tehlikeler ve bu tehlikelerin insanlara etkileri neler olabilir?
- Cevap: Elektrik sistemleri zarar görebilir, elektronik cihazlar kullanılmaz hâle gelip yangın çıkmasına neden olabilir. Elektrik akımı insanlara ulaşarak yaralanmalara, ciddi sonuçlara yol açabilir.
Soru: Bir binada paratoner sistemi olmasa dahi elektrik tesisatının topraklı prizlerle döşenmiş olması binanın elektriksel güvenliğini sağlar mı?
- Cevap: Paratoner sistemi olmadan yalnızca topraklı prizlerin olması yıldırım düşmesine karşı yeterli koruma sağlamaz ancak topraklı prizler, elektrik sistemindeki kaçak akımları toprağa ileterek elektrik çarpmasını önlemede etkili olabilir. Yine de yıldırım gibi yüksek enerji durumları için paratoner kullanımı şarttır.
Soru: Kaçak elektrik akımının vücut üzerinden geçmesi durumunda ne tür tehlikeler oluşabilir?
- Cevap: Elektrik çarpması nedeniyle yanıklar, kas spazmları, sinir hasarları ve kalpte ritim bozuklukları ve kalbin durması gibi ciddi durumlar görülebilir.
Soru: Topraklama sisteminin elektrik güvenliği açısından önemi nedir?
- Cevap: Topraklama sistemi, elektrik devrelerinde oluşabilecek kaçak akımları ve yıldırım gibi yüksek enerjili elektrik akımlarını güvenli bir şekilde toprağa ileterek can ve mal güvenliğini sağlar. Elektrik çarpmalarını önler, yangın riskini azaltır ve cihazların güvenli çalışmasını sağlar.
Soru: 3) Soru-cevap etkinliği sonucunda topraklamayı kendi cümleleriniz ile tanımlayarak aşağıdaki alana yazınız.
- Cevap: Elektrik tesisatlarında oluşabilecek kaçak akımların canlılar ve cihazlar üzerinde oluşturabileceği tehlikeleri önlemek için elektrik akımını güvenli bir şekilde toprağa iletme işlemidir. Topraklama sistemleri sayesinde elektrik çarpması, yangın veya cihaz arızalarının önüne geçilir. Özellikle binalarda yıldırım düşmesi gibi durumlarda topraklama, yıldırımın etkisini güvenli bir şekilde toprağa aktararak olası zararları en aza indirir. Ayrıca elektrik devrelerinde bir arıza durumunda kaçak akımın güvenli şekilde toprağa yönlendirilmesi elektrik güvenliğini artırır. Bu nedenle topraklama sistemleri, hem insanlar hem de cihazlar için hayati öneme sahiptir.