10. Sınıf Fizik Ders Kitabı Cevapları Meb Yayınları Sayfa 300
Konuya Başlarken
Tarih boyunca insanlar çeşitli yöntemlerle zamanı anlamaya ve ölçmeye çalışmışlardır. Bu yöntemlerden biri de bir çubuğun gölgesinin Güneş'in konumuna göre değişen uzunluğu ve yönünün belirlenmesine dayalı olarak zamanın ölçülmesidir. Benzer şekilde Ayın Dünya etrafındaki döngüsü ile oluşan görünür şeklinin değişmesinden yararlanılarak ay takvimi oluşturulmuştur. Tarihte bu döngüler ile zamanın ölçümü sağlanmıştır.
Soru: İnsanlar Ay ve Güneş'in döngüsü haricinde başka hangi doğa olaylarından yararlanarak zamanı ölçmüşlerdir?
- Cevap: İnsanlar zamanı ölçmek için mevsimlerin değişimini, yıldızların konumlarını ve denizlerin gelgit hareketlerini kullanmışlardır.
Soru: Periyodik hareketin zamanı ölçmedeki önemi nedir?
- Cevap: Periyodik hareketler düzenli olarak tekrarlandığı için zamanı ölçmede güvenilir bir temel oluşturur.
Soru: Sarkaçlı ve zemberekli saatlerin çalışma prensipleri arasındaki benzerlikler nedir?
- Cevap: Her iki saatte de düzenli bir periyodik hareket bulunur; sarkaçlı saatte sarkacın salınımı, zemberekli saatte ise dişlilerin dönme hareketi zamanı ölçer.
Soru: Günümüzde kullanılan dijital saatler, atom saatleri ve dokunmatik saatler ile zemberekli veya sarkaçlı saatlerin arasındaki farklılıklar neler olabilir?
- Cevap: Dijital ve atom saatleri elektronik ve çok hassas ölçüm yaparken, sarkaçlı ve zemberekli saatler mekanik sistemlerle çalışır.
4.4. Etkinlik
Adı: BASİT SARKAÇ VE YAY SARKACIAmaç: Periyodik hareketlere ilişkin deneyimlerini yansıtabilmeSüre: 35 dk.Araç Gereç: Farklı uzunluktaki ipler, kütle setleri, kronometre, genel ağ bağlantılı cihaz, farklı sertlikte iki yay Yönerge Aşağıdaki işlem basamaklarını sırasıyla uygulayarak etkinliği gerçekleştiriniz. Etkinliğin sonunda değerlendirme sorularını cevaplayınız ve “Öz Değerlendirme Formunu doldurunuz.
Soru: 1) Aşağıdaki metinden yola çıkarak periyodun zamanı ölçme özelliğini yorumlayınız.
XVI. yüzyılda Galileo, tavanda asılı duran büyük bir sarkacın hareketini gözlemlemeye başlar. Farklı etkiler nedeniyle sarkaç ileri geri sallanmaktadır. Galileo, sarkacın hareketini izlerken ilginç bir şey fark eder: Sarkaç her ileri geri sallanışını aynı sürede tamamlamaktadır. Galileo, sarkacın periyot süresinin değişip değişmediğini anlamak için kendi nabzını kullanır. Sarkacın her bir salınımında nabzını sayarak avizenin sallanma süresinin sabit olduğunu ve sarkacın periyodunun değişmediğini doğrular. Bu gözlemler sonucunda Galileo, bir sarkacın periyodunu keşfetmek için bir ipin ucuna farklı kütleler bağlayarak deneyler yapar. Deney sırasında ipin uzunluğunu, bağladığı kütleyi ve kütlenin bırakıldığı yüksekliği...
- Cevap: Bu etkinliğin cevabı diğer sayfadadır. (Bkz. sayfa 301)