10. Sınıf Fizik Ders Kitabı Cevapları Meb Yayınları Sayfa 242
- “Yay Sarkacı Grubu” olarak
- 1. Yayın ucuna 250 g lık kütleyi asınız.
- Yayı düşey doğrultuda sabit tutarak yayın dengeye gelmesini sağlayınız.
- Kütleyi denge konumundan 5 cm aşağı yönde çekiniz.
- Kütleyi serbest bıraktığınız anda kronometreyi çalıştırarak kütlenin 10 tam titreşimi için geçen süreyi ölçünüz.
- Ölçtüğünüz süreyi 10 a bölerek periyot değerini tablo 2ye yazınız. Bu işlemi iki kez daha tekrarlayarak elde ettiğiniz sonuçların ortalamasını tabloya yazınız.
- Yaya bağlı kütleyi 500 g'lık kütleyle değiştirerek aynı işlemi tekrarlayınız.
Soru: 6) Yukarıdaki işlemleri 2. Yay için tekrarlayarak tablo 2’yi doldurunuz. Grup arkadaşlarınızın cevaplarını kontrol ederek eksik olanları tamamlayınız ve birbirinize destek olunuz.
- Cevap:
Soru: 7) “Yay Sarkacı Grubunda iseniz basit sarkaç, “Basit Sarkaç Grubunda iseniz yay sarkacı deneyini yapınız.
- Cevap:
Soru: 8) Grup arkadaşlarınız ile alternatif fikirler ortaya koyunuz ve yay sarkacı ile basit sarkacın periyodunu etkileyen özellikleri tahmin ederek yazınız.
- Cevap: Yay sarkacında kütle, periyodu etkilerken basit sarkaçta ipin uzunluğu periyodu etkilemektedir.
Soru: 9) İpin uzunluğunun ve kütlenin değişiminin basit sarkacın periyodu üzerindeki etkisini kısaca açıklayınız.
- Cevap: İpin uzunluğunun değişimi basit sarkacın periyodunu artırırken kütlenin değişimi periyodu etkilememektedir.
Soru: 10) Yayın sertliğinin ve kütlenin değişiminin yay sarkacının periyodu üzerindeki etkisini kısaca açıklayınız. Periyodu etkileyen değişkenlere ilişkin çıkarımlarınızı grup arkadaşlarınızla iş birliği içinde yazınız.
- Cevap: Yayın sertliğinin artması yay sarkacının periyodunu azaltırken kütlenin artması yay sarkacının periyodunu arttırmaktadır.
Değerlendirme
Soru: 1) Basit sarkaç ve yay sarkacı ile ilgili yapmış olduğunuz deneylerden yola çıkarak periyodu etkileyen değişkenler ile periyot arasındaki ilişkiyi yorumlayarak periyodik hareketlerin yapısını değerlendiriniz.
- Cevap: Periyot, yay sarkaçta kütleyle ve basit sarkaçta ise ipin uzunluğuyla değişir. Bu değişim sadece periyodun süresini etkiler. Sistemler yine denge noktası etrafında titreşim hareketi yapar.
Soru: 2) Cisimler; şekline, yapıldığı maddenin cinsine, elastik yapısına ve kütlesine bağlı olarak dışarıdan herhangi bir etki olmadan salınım hareketi yapar. Cismin dış bir etki olmaksızın yapmış olduğu salıntının frekansına doğal titreşim frekansı denir. Sarkacın ip uzunluğu arttığında periyodu artar fakat frekansı azalır. Dolayısıyla sarkacın doğal titreşim frekansı da azalır.
- Cevap: Doğal frekansı olan cisimlere asma köprüler, binalar, gezegenler, müzik aletleri, atomlar, insan omurgası vb. örnek olarak verilebilir.