10. Sınıf Fizik Ders Kitabı Cevapları Meb Yayınları Sayfa 246
4.8. Soru
Soru: Sürtünmenin ihmal edildiği bir ortamda farklı uzunluktaki ipler ve farklı kütlelerdeki cisimler kullanılarak basit sarkaç düzenekleri kurulmuştur. Hazırlanan düzeneklerin periyotları aşağıdaki tabloda verilmektedir. Tablolardaki verilere göre;
Soru: a) Basit sarkaçta ipin uzunluğu ve periyot arasındaki ilişkiyi açıklayınız.
- Cevap: İpin uzunluğu arttıkça basit sarkacın periyodu artmaktadır.
Soru: b) Sarkacın ucuna bağlanmış olan cismin kütlesinin periyoda etkisini açıklayınız.
- Cevap: Cismin kütlesinin değişmesi basit sarkacın periyodunu etkilememektedir.
4.9. Soru
Soru: Şekildeki düzenekte yay sarkacı, kronometrenin saniye değerini belirlemek için kullanılmıştır. Yay sarkacının ucundaki kütlenin fotoselin önünden geçişi 1 saniye sürmektedir. Tamamlanma süresi 5 dk. olan bir video oynatılmaya başlandığında yaylı sarkacın bağlı olduğu kronometre mekanizması da çalıştırılmaktadır. Video bittiği anda kronometre 4 dk. 20 s değerini göstermektedir. Buna göre videonun tamamlanma süresi ve kronometrenin ölçtüğü zaman değerlerinin birbirine eşit olması için nasıl çözümler üretilebilir? Açıklayınız.
- Cevap: Cisim bir periyotluk zaman diliminde fotoselin önünden iki kez geçmektedir. Dolayısıyla yaylı sarkacın bir periyodu, kronometrede 2 s’ye karşılık gelmektedir. Kronometrede okunan değer, videonun bitme süresinden daha kısa olduğuna göre bu süreyi artıracak değişiklikler yapılmalıdır. Kronometrede okunan değer, yay sarkacının periyoduna bağlı olduğuna göre yay sarkacının periyodunu artırmak gerekecektir. Yay sarkacının periyodunu artırmak için daha yumuşak bir yay kullanmak ya da yaya bağlı olan cismin kütlesini artırmak gerekir.