10. Sınıf Fizik Ders Kitabı Cevapları Meb Yayınları Sayfa 249
Konuya Başlarken
Stadyumdaki seyircilerin sırayla ayağa kalkıp oturmasıyla oluşturulan Meksika dalgası, bir dalganın su yüzeyinde yayılmasına benzetilebilir. Bu hareketle oluşturulan dalga, stadyumdaki seyircilerin sırayla ve kısa sürede ayağa kalkıp oturmasıyla oluşturulan bir tür ritimdir. Bu ritim genellikle tribün boyunca devam eder ve bir dalgalanma meydana gelir. Oluşan dalgalanma su yüzeyindeki dalgaların yayılırken bir kayığı yukarı kaldırıp aşağı indirmesine benzetilebilir.
Soru: Meksika dalgası ve su dalgası arasındaki farklılıklar neler olabilir?
- Cevap: Meksika dalgası insan hareketiyle oluşur ve yayılma madde aktarımı içermez, su dalgası ise su moleküllerinin titreşimiyle oluşur.
Soru: Meksika dalgasını az sayıda seyirci ile oluşturmak mümkün olabilir mi?
- Cevap: Hayır, az seyirciyle dalga düzgün yayılmaz çünkü düzenli hareket için çok kişi gerekir.
Soru: Günlük hayatta karşılaşılan hangi hareketler dalga hareketlerine örnek olarak verilebilir?
- Cevap: Salıncakta sallanmak, yay titreşimi ve telefon zili sesi dalga hareketine örnek verilebilir.
4.1. Etkinlik
Adı: DALGALARIN TEMEL ÖZELLİKLERİAmaç: Dalgalara ait temel kavramları tanımlayabilirlerSüre: 30 + 30 dk.Araç Gereç: Kronometre, 50 cm uzunluğunda ip, yay, küçük tahta bloklarYönerge: Aşağıdaki işlem basamaklarını takip ederek etkinliği gerçekleştiriniz. Etkinlik sonunda değerlendirme sorularını cevaplayınız.
Soru: 1) Önceki öğrenmelerinizden yola çıkarak dönme, öteleme ve titreşim hareketlerinin tanımlarını kendi cümleleriniz ile yazınız.
- Cevap:
✅Dönme Hareketi: Cismi oluşturan parçaların birlikte ve aynı yönde hareket etmesidir.✅Öteleme Hareketi: Cismin sabit bir nokta etrafında çember çizerek yaptığı harekettir.✅Titreşim Hareketi: Cismin denge konumu etrafında yapmış olduğu gidip gelme hareketidir.
Soru: 2) Yandaki karekodu kullanarak verilen dalga videolarını inceleyiniz. Aşağıda verilen açıklamalara göre dalga hareketlerinin benzerlerini öğretmeninizin rehberliğinde yaratıcı drama veya rol oynama gibi teknikler kullanarak sınıfta arkadaşlarınızla yapınız. Hareket başlayıp bitinceye kadar geçen süreyi ölçünüz.
Meksika Dalgası Hareketi
Öğrenciler, yan yana ve arka arkaya dizilen sıralara oturur ve kollarını aşağıya doğru olacak şekilde iki yana serbest bırakırlar. Sağ ya da sol başta arka arkaya oturan öğrenciler, konumunu değiştirmeden kollarını yukarı hareket ettirerek ayağa kalkar ve ardından kollarını aşağı indirerek otururlar. Hareketi yapan öğrenciler oturduğu anda onların yanındaki öğrenciler aynı hareketi tekrar ederler. Hareket, son sıraya delcbu şekilde devam ettirilir.
Su Dalgası Hareketi
Öğrenciler, iç içe halkalar oluşturacak şekilde sıralanır ve oluşan halkaların merkezine bir öğrenci yerleştirilir. Merkezdeki öğrenci kollarını havaya kaldırır ve çevresindeki ilk halkada yer alan tüm öğrenciler aynı anda ve geriye doğru bir adım atar. Ardından ikinci halkadaki tüm öğrenciler aynı anda ve geriye doğru bir adım atar.
Son halkaya kadar bu hareket devam eder.
- Cevap: Bu etkinliğin cevabı diğer sayfadadır. (Bkz. sayfa 275)