10. Sınıf Fizik — MEB Ders Kitabı Cevapları

MEB Yayınları · Sayfa 262

10. Sınıf Fizik Ders Kitabı Meb Yayınları Cevapları Sayfa 262

10. Sınıf Fizik Ders Kitabı Cevapları Meb Yayınları Sayfa 262

Morötesi ışınlar; diş dolgusu yapımı, su arıtma sistemleri, bazı cilt hastalıklarının tedavisi, güzellik merkezlerindeki solaryum hizmetleri gibi alanlarda da kullanılmaktadır.

e) X Işınları

X ışınları birçok alanda geniş bir kullanım yelpazesine sahiptir. Örneğin tıpta teşhis ve tedavi amacıyla kullanılan röntgen ve bilgisayarlı tomografi cihazları, x ışınları sayesinde görüntüleme imkânı sunar (Görsel 4.5). Alışveriş merkezi, havaalanı gibi yerlerde çanta ve valizlerin kontrolünü sağlayan x-ray cihazlarında x ışınlarından yararlanılmaktadır. Ayrıca bina kolonlarının depreme karşı direncinin belirlenmesinde ve metallerde yapılan kaynağın sağlamlığının tespit edilmesinde de bu ışınlardan yararlanılır.

Titreşim Doğrultusuna Göre Dalgalar

1. Enine Dalgalar

Bir yaya yukarı yönde Şekil 4.4’teki gibi kuvvet uygulandığında yayın tüm noktaları dalganın ilerleme doğrultusuna dik doğrultuda titreşir. Titreşim doğrultusu, bir dalganın titreşiminin hangi yönde gerçekleştiğini ifade eder. Bu şekilde titreşim doğrultusu ile ilerleme doğrultusu birbirine dik olan dalgalara enine dalgalar denir. Yayda oluşan dalgalar, elektromanyetik dalgalar ve deprem dalgaları enine dalgalara örnek verilebilir.

2. Boyuna Dalgalar

Yay dalgasının Şekil 4.5’teki gibi bir bölümü sıkıştırılıp bırakıldığında bu bölüm yay boyunca ilerler. Yay halkalarının yer değiştirme doğrultusu, sıkışan bölgenin ilerleme doğrultusuna paraleldir. Bu şekilde titreşim doğrultusu ile ilerleme doğrultusu birbirine paralel olan dalgalara boyuna dalgalar denir. Yay ve deprem dalgalarının bazıları ile ses dalgaları boyuna dalgalara örnek gösterilebilir.