10. Sınıf Fizik Ders Kitabı Cevapları Meb Yayınları Sayfa 304
4.23. Soru
Yüksek binaların bulunduğu büyük bir şehirde depreme neden olacak bir fay hattı keşfedilmiştir. Şehirdeki binaların yapısal güvenliğini artırmak amacıyla sismik izolatörlerin kullanılmasına karar verilmiştir. Sismik izolatörler binalar inşa edilirken kullanılabileceği gibi belirli koşulları sağlayan mevcut yapılara da uygulanabilir. Buna göre;
Soru: a) Sismik izolatör kullanımının şehirdeki binaların yapı güvenliğini nasıl artıracağını kısaca açıklayınız.
- Cevap: Sismik izolatörler, binaların temeli ile üst yapısı arasına yerleştirilen özel yalıtım elemanlarıdır. Bu elemanlar, deprem sırasında zeminden binaya aktarılan sarsıntıyı önemli ölçüde azaltarak binanın hasar görmesini engeller veya hasarı minimum seviyede tutar. Sismik izolatörlerin yapılarda kullanılması bina üzerindeki deprem kuvvetlerinin azalmasını, can güvenliğinin artmasını ve depremden sonra yapıların daha kısa sürede kullanıma hazır hâle getirilebilmesini sağlar.
Soru: b) Sismik izolatörlerin uzun vadeli çevresel etkilerini değerlendirerek çıkarımlarınızı kısaca yazınız.
- Cevap: Sismik izolatörlerin üretimi sırasında kullanılan malzemeler ve enerji tüketimi göz önünde bulundurulmalıdır. Bu bağlamda sismik izolatör yapımında kullanılan malzemeler genellikle çevre dostu ve geri dönüştürülebilir nitelikte olmalıdır. Sismik izolatörler, doğru şekilde tasarlandığında ve bakımları yapıldığında uzun ömürlüdür. Sismik izolatörlerin uzun ömürlü olması atık oluşumunu azaltır. Sismik izolatörlerin üretimi ve montajı, geleneksel yapılara göre daha yüksek maliyetli olabilir ancak izolatör kullanımı uzun vadede deprem sigortası maliyetlerinde düşüş sağlayabilir. Sismik izolatörlerin periyodik olarak kontrol edilmesi ve bakımının yapılması gerekir. Bu da ek bir maliyet oluşturur.
4.24. Soru
Soru: Sismik izolatörler, binaları zeminden belirli bir ölçüde ayırarak deprem sırasında binanın zeminden bağımsız hareket etmesini sağlar Buna göre sismik izolatörlerde kullanılan malzemelerin özellikleri nelerdir?
- Cevap: Sismik izolatör yapımında kullanılan malzemeler yüksek esneklik, dayanıklılık ve sönümleme gibi özellikler taşımalı ayrıca çevre dostu ve uzun ömürlü olmalıdır. Binalar bu özellikler ile depremin etkilerine karşı daha güvenli hâle getirilebilir.