10. Sınıf Fizik Ders Kitabı Cevapları Meb Yayınları Sayfa 315
9) Amortisörler araçlardaki titreşimleri ve darbeleri emerek konforlu ve güvenli bir sürüş sağlar. Amortisörler içerisinde hidrolik sıvı (yağ) veya gaz bulunan bir silindirden oluşur. Silindirin içinde yukarı ve aşağı hareket edebilen bir piston bulunur. Tekerlek bir tümseğe veya çukura çarptığında süspansiyon sistemi bu darbeyi emer ve amortisöre iletir. Amortisördeki piston, bu darbenin etkisiyle silindir içinde hareket etmeye başlar. Pistonun hareketi ile oluşan basınç enerjiyi ısıya dönüştürür. Bu sayede darbenin enerjisi emilmiş olur. Sismik izolatörler hidrolik sıvılar veya kauçuk malzemeler kullanarak depremin bina üzerindeki etkisini azaltmak için tasarlanmıştır. Binalarda kullanılan sismik izolatörler de araçlardaki amortisörler gibi çalışır. Sismik izolatörler deprem dalgalarının enerjisini hidrolik sıvıya iletip kinetik enerjiyi ısı enerjisine dönüştürerek şok dalgalarının şiddetinin azaltılmasını sağlar. Buna göre;
Soru: a) Binaların deprem sarsıntılarına karşı direncini artırmak için nasıl bir model tasarlanabilir?
- Cevap: Modelde hidrolik sıvı yerine yoğunluğu daha fazla olan bir yağ kullanılabilir. Amortisörlerle benzer olarak yağ ile doldurulmuş silindirler içinde büyük pistonlar bulunur. Bir deprem olduğu zaman pistonlar yağa doğru baskı yaparak mekanik enerjiyi ısı enerjisine dönüştürebilir. Bu sayede sarsıntıların şiddeti azaltılmış olur.
Soru: b) Tasarladığınız modelin uygulanabilir olup olmadığını değerlendirerek modeli geliştirmek için neler yapılabileceğini yazınız.
- Cevap: Tasarlanan model binanın her katında kolonlar ve kirişler arasına yerleştirilebilir. Modelde yoğunluğu fazla olan yağlar kullanılabilir. Test yapılarak, piston çapı değiştirilerek en iyi performans elde edilebilir.