9. Sınıf Fizik Ders Kitabı Cevapları Meb Yayınları Sayfa 145
Konuya Başlarken
Gelişen teknoloji ile bugün su altı yaşamı ve ortamı daha ulaşılabilir olmuştur. Su altına yapılan tüp geçitlerde seyahat edilebilmekte, otellerde konaklanabilmekte, askerî ve turistik denizaltılar ile su altı yaşamı gözlemlenebilmektedir.
Soru: Su altındaki nesnelere etki eden etmenler göz önüne alındığında bu nesnelerin tasarımları ile ilgili ne söylenebilir?
- Cevap: Su altındaki nesneler, basınca dayanıklı ve su geçirmez malzemelerden yapılmalıdır. Ayrıca, şekilleri hidrodinamik olmalı ve yoğunlukları suyun yoğunluğuna uygun şekilde ayarlanmalıdır ki batma veya yüzme durumu kontrol edilebilsin.
Soru: Gövdesinde bulunan pencere sayısının fazlalığı turistik denizaltıların daha derinlere inmesini neden sınırlar?
- Cevap: Pencere sayısının fazlalığı, denizaltının yapısal dayanıklılığını azaltır. Su altındaki yüksek basınç, pencere gibi zayıf noktalara daha fazla etki eder ve bu, denizaltının daha derinlere inmesini sınırlar. Tasarımda dayanıklılığı artırmak için pencere sayısı sınırlı tutulmalıdır.
2. Etkinlik: Durgun Sıvılarda Basınç
Amaç: Durgun sıvılarda basınç hakkında topladığı verilerden yararlanarak durgun sıvılarda basınç ile ilgili çıkarım yapabilmeSüre: 30 dk.Yönerge: Aşağıda verilen basamakları takip ederek etkinliği gerçekleştiriniz. Etkinlik, “Dereceli Puanlama Anahtarı” ile öğretmeniniz tarafından değerlendirilecektir.
Soru: Karekoddan yararlanarak serbest dalış sporuyla ilgili videoyu dikkatlice izleyiniz. Videodan hareketle suda derine dalmanın zorluklarını nedenleriyle belirtiniz.
- Cevap: Su altında derinlere inildikçe suyun basıncı artar. Derin dalışlarda solunan gazın basıncı arttıkça vücut daha fazla azot emer ve bu durum azot narkozuna yol açabilir. Derin sular genellikle soğuktur, vücut hızla ısı kaybedebilir. Derinlik arttıkça ışık seviyesi azalır ve görüş mesafesi düşer, bu da dalış sırasında görüş miktarını azaltır. Derin dalışlardan sonra yüzeye hızla çıkılması, dokularda çözünmüş gazların (özellikle azot) çabuk serbest kalmasına ve dekompresyon hastalığına (vurgun) neden olabilir.
Soru: Kendinizi videoda yer alan ve serbest dalışta rekor kıran sporcunun yerine koyunuz. Rekor kırmanın sizde uyandıracağı duyguları grup arkadaşlarınızla sözlü olarak paylaşınız.
- Cevap: Serbest dalışta rekor kırmanın getirdiği başarma hissi, heyecan ve gurur duygusu çok yoğundur. Aynı zamanda doğanın gücüne karşı koyabilme ve kendi sınırlarını aşma hissi büyük bir hayranlık ve motivasyon yaratır. Grup arkadaşlarımla bu tür bir başarı için ne kadar çaba ve disiplin gerektiği konusunda konuşurdum.
Soru: Aşağıdaki soruyu metni dikkate alarak cevaplayınız.
Serbest dalış, tek nefeste ip yardımıyla suyun altına dalma sporudur. Dalarken kulaklarda dolgunluk hissi oluşur. Bu durum, kulak zarının içe çökmesinden kaynaklanır. Kulak zarı düzeltilmezse ağrı yapar. Sporcular, bu sorunu çözmek için özel teknikler kullanır. Eğer dalıştan çıkarken nefes tutulursa ya da nefes yollarında bir sorun varsa akciğerler zarar görebilir ve bu durum ciddi sağlık sorunlarına yol açabilir. Vurgun (dekompresyon hastalığı), ani basınç değişikliklerinde vücutta gaz kabarcıkları oluşmasıdır ve bu hastalığın tedavisi yüksek basınçlı oksijen gerektirir. Vurgun geçirenler yanda bir örneği gösterilen basınç odasına (hiperbarik merkez) hemen götürülüp tedavi edilmelidir.
Soru: Metinde geçen bilgilerden yararlanarak su altı sporları yapan insanların sağlıklarını korumak için dikkat etmeleri gereken hususlar ile ilgili önerilerinizi yazınız.
- Cevap: Su altı sporları yapanlar, kulak basıncını eşitlemek ve yavaş iniş-çıkış yaparak ani basınç değişikliklerinden kaçınmalıdır. Doğru nefes tekniklerini kullanarak akciğer sağlığını korumalı ve dalış öncesi ekipmanlarını mutlaka kontrol etmelidir. Ayrıca, profesyonel eğitim alarak ve düzenli sağlık kontrolleri yaparak dalış güvenliğini artırmalıdır.