9. Sınıf Fizik Ders Kitabı Cevapları Meb Yayınları Sayfa 153
2. Çalışma Yaprağı
Soru: Yandaki şekilde dik kesiti verilen eş bölmeli kapların A, B, C ve D noktalarındaki sıvı basınçlarının büyüklük sıralamasını yapınız. Cevabınızı gerekçelendirerek açıklayınız.
- Cevap: PA = PD > PB > PC = PE
Sıvı basıncı, sıvının derinliği ile doğru orantılı olarak artar. Bir cisim, sıvının içinde ne kadar derine inerse cismin üzerine etki etki eden basınç o kadar artar.
Soru: Bir grup öğrenci, sıvı basıncı ile ilgili bir gösteri deneyi yapıyor. Deneyde şekilleri birbirinden farklı ancak aynı ağırlığa ve taban alanına sahip üç boş kap, eşit miktardaki aynı cins sıvı ile dolduruluyor. Kapların tabanında oluşan sıvı basınçları P1, P2 ve P3 arasındaki büyüklük ilişkisini yazınız. (Kaplardan sıvı taşmıyor.)
- Cevap: Kapların tabanında oluşan sıvı basınçları arasında PM > PL > PK ilişkisi vardır.
Soru: Şekil I’deki ağzı açık su dolu bir pet şişenin üzerine tabanından eşit uzaklıkta ve aynı seviyede olan özdeş delikler açılıyor ve suyun akması sağlanıyor. Şekil H’de tamamen su dolu bir pet şişeye düşey doğrultuda özdeş delikler açılarak suyun akması sağlanıyor.
Soru: Şekil I’deki şişeden akan suların aynı uzaklıklara düşmesinin sebebini açıklayınız.
- Cevap: Deliklerin şişenin tabanına dik uzaklığı eşit olduğu için deliklerde oluşan sıvı basıncı da eşit olur. Bu nedenle deliklerden akan sıvılar aynı uzaklığa düşer.
Soru: Şekil II’deki şişeden akan suların farklı uzaklıklara düşmesinin sebebini açıklayınız.
- Cevap: Deliklerin şişenin tabanına dik uzaklığı farklı olduğu için deliklerde oluşan sıvı basınç büyüklükleri farklı olur. Deliklerin üzerindeki su seviyesi ne kadar yüksekse deliklere etki eden basınç o kadar artar. Bu durumda alttaki deliklerden çıkan su daha yüksek süratle ve dolayısıyla daha uzak bir mesafeye ulaşırken üstteki deliklerden çıkan su daha düşük bir süratle ve daha kısa bir mesafeye düşer.
Soru: Pet şişelerle yapılan deney, kutuplarda veya Ekvator’da yapılmış olsaydı ne gibi farklılıklar gözlemlenirdi? Açıklayınız.
- Cevap: Yer çekimi ivmesinin büyüklüğü, Ekvator’da yaklaşık olarak 9,78 m/s² iken kutuplarda 9,83 m/s²dir. Yer çekimi ivmesinin daha düşük olduğu Ekvator’da suyun delikten çıkış sürati kutuplara göre daha düşük olur. Bu, suyun daha kısa bir mesafeye fırlatılması anlamına gelir. Kutuplarda ise yer çekimi daha yüksek olduğundan su daha yüksek bir süratle çıkar ve daha uzak bir mesafeye ulaşır.