9. Sınıf Fizik Ders Kitabı Cevapları Meb Yayınları Sayfa 159
7. Alıştırma
Temiz suyun evlere ulaştırılması ve atık suyun uzaklaştırılması, modern hayatın vazgeçilmez parçasıdır. Bu işlemler, sıvı basıncına dayalı ilkeler sayesinde mümkün olmaktadır. Konut ve iş yerlerinde kullanılan temiz su ve atık su tesisatı, borular ve diğer tesisat elemanlarından oluşur. Su tesisatı sisteminin temel ilkesi, suyun belirli bir basınç altında borular aracılığıyla taşınmasıdır. Suyun basıncı, genellikle su kulesi gibi yüksek bir nokta veya su pompaları yardımıyla sağlanır. Yandaki şekilde bir su deposundan yararlanan apartman görülmektedir. Her kattaki özdeş musluklar ile depodaki suyun yüzeyi arasındaki mesafeler sırasıyla h-,, h2, h3 ve h4 tür.
Soru: Her bir kattaki özdeş musluklardan akan suyun akış süratini değerlendiriniz.
- Cevap: Sıvı basıncı, derinlikle doğru orantılı olarak artar. Bu da su seviyesinin yüksekliği ile suyun basıncının doğru orantılı olduğu anlamına gelir. Bu ilke, evlerin en üst katına kadar suyun ulaşabilmesi için çok önemlidir. Yükseklik farkı arttıkça suyun basıncı ve dolayısıyla akış sürati artar. Bu durumda su deposunun en altındaki musluk (h4), en yüksek akış süratine sahip olacaktır.
Soru: Su depolarından farklı tür sıvılar (yağ, sıvı kimyasal maddeler vb.) aynı yöntemle taşındığında katlara giden sıvı basıncında ne gibi değişimler gözlenebilir?
- Cevap: Sıvı basıncına etki eden önemli unsurlardan biri de sıvının yoğunluğudur. Su, genellikle standart bir yoğunluğa sahip olduğu için tesisat sistemlerinde bu değişken sabit kabul edilir ancak farklı sıvılar taşınması gerektiğinde sıvının yoğunluğunun basınç üzerindeki etkisi göz önünde bulundurulmalıdır. Örneğin gliserin, kimyasal madde gibi daha yoğun sıvılar suya göre daha yüksek basınç oluşturabilir.
Soru: Aşağıdaki cümlelerde boş bırakılan yerleri “doğru” ve “ters” sözcüklerinden uygun olanıyla doldurunuz.
- Cevap:
I. Sıvı basıncı, derinlikle doğru orantılı olarak değişir.II. Sıvı basıncı, sıvının yoğunluğu ile doğru orantılı olarak değişir.III. Sıvı basıncı, yer çekimi ivmesi ile doğru orantılı olarak değişir.