9. Sınıf Fizik Ders Kitabı Cevapları Meb Yayınları Sayfa 161
Konuya Başlarken
Atmosfer, hayatı etkileyen birçok özelliğe sahiptir. Bu özelliklerden biri de yükseklikle değişen hava yoğunluğudur. Rakım düştükçe havanın yoğunluğu artar, yükseldikçe azalır. Bu durumun insan vücudu üzerinde birtakım etkileri olur. Örneğin dağcılık sporuyla uğraşanlar, yüksek dağların zirvesine yaklaştıkça kulaklarında tıkanma hisseder. Daha zor nefes alıp vermeye başlar ve burun kanaması gibi sağlık sorunları yaşayabilir. Dağcılar, bu gibi durumlarla karşılaşmamak için vücutlarının yüksekliğe alışmasına fırsat verecek bir tırmanma programını takip etmelidir. Bu süreç, tırmanılacak dağın yüksekliğine göre birkaç gün veya hafta sürebilir.
Soru: Düşük rakımlı yerlerden yüksek rakımlı alanlara hızla çıkan insanların vücudunda görülen sorunların kaynağı ne olabilir?
- Cevap: Düşük rakımlı yerlerden yüksek rakımlı alanlara hızla çıkan insanların vücudunda oksijen miktarının azalması nedeniyle baş ağrısı, nefes darlığı ve halsizlik gibi sorunlar görülebilir. Buna "yüksek irtifa hastalığı" denir.
Soru: Yüksek rakımlı yerlerden düşük rakımlı bölgelere hızla inilmesinin insan vücudunda ne gibi etkileri olabilir?
- Cevap: Yüksek rakımlı yerlerden düşük rakımlı bölgelere hızla inilmesi, ani basınç değişimi nedeniyle kulaklarda basınç hissi ve denge sorunlarına yol açabilir. Ayrıca akciğerlerdeki basınç değişiklikleri rahatsızlık verebilir.
4. Etkinlik: Açık Hava Basıncı
Amaç: Açık hava basıncı ile ilgili çıkarım yapabilmeSüre: 30 dk.Yönerge: Aşağıda verilen basamakları takip ederek etkinliği gerçekleştiriniz.
Soru: Sıvı basıncına etki eden etmenlere benzer durumun açık hava basıncı için de söz konusu olup olmadığını önceki bilgilerinizden yararlanarak tartışınız. Sınıfta beyin fırtınası yaparak düşüncelerinizi açık fikirlilikle bağlama uygun şekilde ifade ediniz. Açık hava basıncına ilişkin hipotezlerinizi aşağıdaki alana yazınız.
- Cevap: Açık hava basıncı, tıpkı sıvı basıncında olduğu gibi basınç kaynağının yoğunluğu ve yüksekliği ile ilişkilidir. Havanın yoğunluğu ve atmosferdeki yüksekliğe bağlı olarak basınç değişir. Örneğin, rakım arttıkça açık hava basıncı azalır, çünkü üzerimizdeki hava sütununun ağırlığı azalır.
Hipotez:
- Açık hava basıncı, atmosferdeki hava sütununun yoğunluğuna ve yüksekliğine bağlıdır.
- Yüksek rakımlarda açık hava basıncı düşer, alçak rakımlarda ise artar.
- Açık hava basıncı, tıpkı sıvı basıncı gibi, bulunduğu ortamın özelliklerine göre değişir.