9. Sınıf Fizik Ders Kitabı Cevapları Meb Yayınları Sayfa 176
3.4.1. Kaldırma Kuvveti ile Sıvılardaki Basıncı Oluşturan Kuvvet Arasındaki İlişki
Sıvıların içindeki cisimlerin hareketlerini anlamak için kaldırma kuvveti ve basıncı oluşturan kuvvet arasındaki ilişkiyi bilmek önemlidir. Örneğin cismin yoğunluğu sıvının yoğunluğundan büyük olduğunda cisim sıvıda batar, yoğunluğu küçük olduğunda ise yüzer. Bu ilişki, su altı araştırmalarından hava araçlarının tasarımına kadar birçok alanda önemli bir role sahiptir. Ağırlıklarına rağmen gemilerin suda batmaması (Görsel 3.20), sıcak hava balonlarının havalanması (Görsel 3.21), balıkların suda yüzmesi (Görsel 3.22) gibi durumlar kaldırma kuvveti yardımıyla açıklanır.
6. Etkinlik: Kaldırma Kuvveti ile Basıncı Oluşturan Kuvvet Arasındaki İlişki
Amaç: Kaldırma kuvveti ve basıncı oluşturan kuvvet arasındaki ilişkiye yönelik değerlendirme yapabilmeSüre: 30 dk.Yönerge: Aşağıda verilen basamakları takip ederek etkinliği gerçekleştiriniz.
Soru: Kaldırma kuvvetinin büyüklüğü ile yeri değişen sıvının ağırlığı arasındaki ilişkiye dair hipotezler kurunuz. Hipotezlerinizi aşağıdaki tabloya yazınız.
- Cevap:
1. Hipotez: Bir cisimden dolayı yeri değişen sıvının yoğunluğu ne kadar fazla ise o cisim tarafından yeri değiştirilen sıvının ağırlığı da o kadar fazla olur. Bu nedenle cismin üzerine etki eden kaldırma kuvveti de artar.
2. Hipotez: Bir cisim, eğer yoğunluğu farklı olan sıvılarda batırılırsa sıvının yoğunluğu arttıkça cismin üzerindeki kaldırma kuvveti de artar.
Soru: 5. Etkinlikteki deneyden elde ettiğiniz verileri analiz ederek aşağıdaki soruları cevaplayınız.
Soru: Cismin ağırlığı ile cismin sıvıya batma miktarı arasındaki ilişkiyi açıklayınız.
- Cevap: Cismin ağırlığı arttıkça sıvı içinde daha fazla hacmin yer değiştirmesi gerektiğinden daha fazla batma meydana gelir.
Soru: Sıvının yoğunluğu ile cismin batan hacmi arasındaki ilişkiyi açıklayınız.
- Cevap: Sıvının yoğunluğu arttıkça aynı ağırlıktaki bir cisim için daha az hacmin yer değiştirmesi yeterli olacaktır. Diğer bir deyişle cismin batan kısmının hacmi sıvının yoğunluğu ile ters orantılıdır.
Soru: Yer çekimi ivmesinin, cismin batan hacmi ve sıvıların cisme uyguladığı kaldırma kuvvetinin büyüklüğü üzerindeki etkisini açıklayınız.
- Cevap: Yer çekimi ivmesi (g), kaldırma kuvvetinin büyüklüğünü doğrudan etkiler. Yer çekimi ivmesi arttığında kaldırma kuvveti de artar.