9. Sınıf Fizik Ders Kitabı Cevapları Meb Yayınları Sayfa 201
Soru: Geminin rotası üzerindeki denizlerden geçerken deniz içinde kalan hacminin sürekli değişmesiyle kaldırma kuvveti arasında nasıl bir ilişki vardır? Açıklayınız.
- Cevap: Geminin rotası boyunca suyun yoğunluğu ve dolayısıyla yer değiştiren sıvı miktarı sabit kalmaz ancak yine de kaldırma kuvveti değişmez. Özellikle denizin tuzluluk oranı arttıkça suyun yoğunluğu artar. Bu durumda aynı gemi daha az su hacminin yerini değiştirir fakat bu su daha yoğun olduğu için kaldırma kuvveti sabit kalır.
Soru: Gemiye etkiyen kaldırma kuvvetinin denizlerin tuzluluk oranıyla nasıl bir ilişkisi vardır? Açıklayınız.
- Cevap: Gemi, Samsun’dan Massava’ya giderken çeşitli tuzluluk oranlarına sahip denizlerden geçecektir. Tuzluluk oranı arttıkça suyun yoğunluğu artar. Yoğun su daha fazla kütleyi birim hacimde barındırdığı ve bu nedenle geminin yerini değiştirdiği için su miktarı azalsa bile yer değiştiren suyun kütlesi değişmez. Sonuç olarak yüksek tuzluluk oranına sahip denizlerde (Kızıldeniz gibi) gemi daha az suyun yerini değiştirirken aynı kaldırma kuvvetini deneyimleyebilir.
Soru: Kaldırma kuvvetini oluşturan etmenlerden biri olan yer çekimi ivmesi geminin seyahati boyunca nasıl değişiklik göstermiştir? Yer çekimi ivmesinin değişiklik göstermesinin sebebi nedir? Açıklayınız.
- Cevap: Yer çekimi ivmesi, Dünya’nın farklı yerlerinde hafifçe değişiklik gösterir. Bu değişiklikler, Dünya’nın geoit şekli nedeniyle yer çekimi ivmesinin kutuplara yaklaşıldıkça artmasından ve Ekvator’a yaklaşıldıkça azalmasından kaynaklanır. Gemi farklı enlemlerden geçerken yer çekimi ivmesinde küçük değişiklikler olabilir ancak bu değişiklikler genellikle kaldırma kuvveti üzerinde önemli bir etki yaratmaz.
Soru: Cisimlere etki eden kaldırma kuvvetinin bağlı olduğu değişkenler nelerdir? Açıklayınız.
- Cevap: Sıvının yoğunluğu, cisim tarafından yeri değiştirilen sıvının hacmi ve yer çekimi ivmesinin büyüklüğü arttıkça cisme etki eden kaldırma kuvvetinin büyüklüğü artar.