9. Sınıf Fizik Ders Kitabı Cevapları Meb Yayınları Sayfa 208
Üniteye Başlarken
Isıtma ve soğutma sistemleri ile biyolojik sistemlerin işleyişinin açıklanması, atmosferik olayların tahmini ve yorumlanması, yıldızların yapılarının anlaşılması gibi birçok süreçte termodinamiğin temel kavramlarından yararlanılır. Isı, sıcaklık, iç enerji, ısı iletimi ve erime bu kavramlardan bazılarıdır. Bu kavramların doğru anlaşılması; görseldeki gibi küresel ısınma sonucu gerçekleşen buzulların erimesi, iklim değişikliği gibi dünyayı yakından ilgilendiren sorunların doğru tespit edilebilmesini ve bu sorunlara uygun çözümler üretilebilmesini sağlar.
Soru: Isıtılan bir maddenin sıcaklığı neden sürekli artmaz?
- Cevap: Bir madde ısı aldığında, sıcaklık önce artar. Ancak hal değişimi (örneğin erime veya buharlaşma) sırasında alınan ısı, moleküllerin kinetik enerjisini değil, potansiyel enerjisini artırır. Bu nedenle sıcaklık, hal değişimi süresince sabit kalır.
Soru: Soğuk bir günde dışarıda bulunan biri metal, diğeri tahtadan yapılmış iki farklı banktan hangisine oturmayı tercih edersiniz? Neden?
- Cevap: Tahtadan yapılmış banka oturmayı tercih ederim. Çünkü tahta, metalden daha kötü bir ısı iletkenidir, bu yüzden vücut ısısını metale göre daha az alır ve daha az soğuk hissedilir.
Soru: Kışın karlı yollarda araç lastiklerinin temas ettiği yüzeylerdeki karlar neden erir?
- Cevap: Araç lastiklerinin ağırlığı, temas ettiği yüzeydeki kar üzerinde bir basınç oluşturur. Bu basınç, karın erime sıcaklığını düşürür ve lastiklerin altında kar eriyerek suya dönüşür.
Hazır mısınız?
Soru: Aşağıda maddelerin fiziksel hâl değişimleriyle ilgili kavramları içeren bir şema verilmiştir. Mevcut bilgilerinizden yararlanarak kavram haritasında rakamlarla gösterilen kısımlara uygun kavramları yazınız.
- Cevap: 1. Erime, 2. Donma, 3. Yoğuşma, 4. Buharlaşma, 5. Süblimleşme, 6. Kırağılaşma
Soru: Aşağıda termodinamikle ilgili bazı kavramlar verilmiştir. Bu kavramlarla ilgili mevcut bilgilerinizden yola çıkarak bir zihin haritası oluşturunuz. Sizden ünitenin işleniş sürecinde gerektiğinde zihin haritanıza geri dönmeniz, öğrendiğiniz yeni bilgilerle varsa haritanızdaki yanlışlıkları düzeltmeniz ve eksiklikleri tamamlamanız beklenmektedir.
termometre sıcaklık hâl değişimi titreşim ısı enerji ısı iletimi iç enerji
- Cevap: Bu etkinliğin cevabı diğer sayfadadır. (Bkz. sayfa 209)