10. Sınıf Fizik Ders Kitabı Cevapları Meb Yayınları Sayfa 168
Soru: 5) Doldurduğunuz tabloyu sıra sıra arkadaşlarınızın tablolarıyla karşılaştırarak varsa farklılıkların nedenleri üzerine tartışınız. Çıkarımlarınızı paylaşırken farklı görüşlere duyarlı olmaya ve nazik bir üslupla konuşmaya özen gösteriniz. Elde ettiğiniz çıkarımlarınızı sınıf arkadaşlarınız ile paylaşınız. Çıkarımlarınızı paylaşırken zamanı verimli ve adil kullanmaya özen gösteriniz.
- Cevap: Tablolar arasındaki farklar benzetmenin düzeyinden, kullanılan terimlerden ve örnek devrelerden kaynaklandı; ortak çıkarım: üreteç-pompa enerji sağlar, paralel-seri ayrımı su analojisinde sınırlıdır, bu yüzden elektriksel kavramlar (gerilim/akım) kesin tanımlarla açıklanmalıdır.
Soru: 6) Suyun akışı ile elektrik akımı arasındaki ilişkiye yönelik çıkarımınızı yazınız.
- Cevap: Boru içindeki suyun basınç farkından kaynaklanan akış hareketi, iletken telde potansiyel farktan dolayı elektronların hareketiyle oluşan elektrik akımına benzer. Kireçlenme sebebiyle borunun daralması su akışının zorlaşmasına, iletken teldeki direncin artması ise elektrik akımının azalmasına neden olur.
Soru: 7) Pompanın uyguladığı basıncın değişmesi durumunda suyun akış hızında meydana gelen değişimi yorumlayınız. Değişimin basit elektrik devresindeki karşılığı ne olabilir? Açıklayınız.
- Cevap: Pompanın basıncı artırıldığında suyun akış hızı artar. Bu durum, elektrik devresinde potansiyel farkın (gerilimin) artırılmasına benzer. Potansiyel fark arttığında devredeki elektrik akımı da artar. Basınç farkı suyu hareket ettiren etki iken potansiyel fark elektronu hareket ettiren etkidir.
Soru: 8) Borunun kesit alanının, uzunluğunun ve yapıldığı maddenin cinsinin basit elektrik devresindeki hangi devre elemanı ile ilişkilendirilebileceğine yönelik çıkarım yapınız.
- Cevap:
✅Kesit Alanı: Borunun kesit alanı genişledikçe suyun akışı kolaylaşır. Bu durum, elektrik devresindeki direncin azalmasına benzer. İletkenin kalınlığı arttıkça direnç azalır.✅Uzunluk: Borunun uzunluğu arttıkça suyun akışına karşı direnç artar. Bu durum, iletkenin uzunluğunun artmasıyla elektrik direncinin artmasına benzer.✅Maddenin Cinsi: Borunun şekli (düz, kıvrımlı ,dar veya geniş), suyun akışına etkide bulunur. Aynı şekilde bir iletkenin yapıldığı malzeme elektrik akışını etkiler. Örneğin bakır düşük dirence sahipken demir daha yüksek direnç gösterir.
Soru: 9) İzlediğiniz videodan yararlanarak basit elektrik devresindeki elektrik akımı, potansiyel fark ve direncin tanımı ile ilgili çıkarım yapınız. Yaptığınız çıkarımları aşağıdaki boşluklara yazınız.
- Cevap:
✅Elektrik Akımı: Bir iletkenden birim zamanda geçen yük miktarıdır. Akımın birimi amperdir (A).✅Potansiyel Fark: Elektrik yüklerini hareket ettiren enerji farkıdır. Potansiyel farkın birimi volttur (V).✅Direnç: Elektrik akımına karşı gösterilen zorluktur. Direncin birimi ohm (Ω) olarak ifade edilir.
Değerlendirme
Soru: 1) Üreteç, direnç, iletken tel ve anahtardan oluşan basit bir elektrik devresinde üretecin potansiyel farkının artmasının elektrik akımına ve dirence etkisini açıklayınız.
- Cevap: Potansiyel fark artarsa devredeki elektrik akımı da artar. Direnç sabit tutulduğunda potansiyel fark ve akım doğru orantılıdır. Direncin değeri değişirse devreden geçen akım değişir. Örneğin iletken telin uzunluğu, kalınlığı, yapıldığı madde ve sıcaklık değişkenlerinden en az birinin değişmesi direncin değerini değiştirir.