10. Sınıf Fizik Ders Kitabı Cevapları Meb Yayınları Sayfa 175
Konuya Başlarken
Sinir sistemi, karmaşık bir elektriksel iletişim ağıdır. Beyinden parmak uçlarına kadar uzanan sinir hücreleri, elektriksel sinyaller aracılığıyla birbiriyle iletişim kurar. Sinir sistemindeki elektriksel sinyaller ile elektrik devresindeki elektrik akımı yüklü parçacıkların hareketi ile ilişkilidir. Yüklerin hareketi, elektrik devresinde elektrik akımını, sinir sisteminde ise elektriksel sinyalleri oluşturur. Elektrik devreleri enerji taşır, sinir sistemi bilgi taşır. Bu sayede sinir sistemi, vücut fonksiyonlarını düzenler.
Soru: Sinir hücrelerindeki elektrik akımının kesintiye uğraması sonucunda vücutta ne tür etkiler gözlemlenebilir?
- Cevap: Sinir hücrelerindeki elektrik akımı kesilirse, sinyaller beyne ulaşamaz; bu da his, refleks veya kas hareketlerinde kayıplara neden olur. Örneğin felç veya uyuşma gibi durumlar görülebilir.
Soru: Kişinin eline bir diken batmasıyla bundan duyulan acının aynı anda hissedilmesini sağlayan etken ne olabilir?
- Cevap: Diken batınca oluşan uyarı sinirler aracılığıyla elektriksel sinyale dönüştürülür ve bu sinyaller çok hızlı iletildiği için acı aynı anda hissedilir.
Soru: Taşman yükün fazlalığı, insan vücudunu ne şekilde etkileyebilir?
- Cevap: Taşınan yük fazlalığı insan vücudunda elektrik çarpması, kas kasılması veya sinir sisteminde bozulma gibi zararlı etkilere yol açabilir.
3.2. Etkinlik
Adı: ELEKTRİK AKIMIAmaç: Elektrik akımının bağlı olduğu değişkenler arasındaki ilişkiyi belirleyebilmeSüre: 35 dk.Araç Gereç: Genel ağ bağlantılı cihazYönerge: Aşağıdaki işlem basamaklarını takip ederek etkinliği gerçekleştiriniz. Etkinliğin sonunda hazırlayacağınız kavram haritası öğretmeniniz tarafından “Dereceli Puanlama Anahtarı” ile değerlendirilecektir.
Soru: 1) Öğretmeninizin rehberliğinde gruplar oluşturunuz.
- Cevap: Öğretmenimizin yönlendirmesiyle küçük gruplar oluşturduk.
Soru: 2) Su borusundan birim zamanda geçen su miktarına debi denir. Yandaki görselde aynı anda açılıp kapatılmcaya kadar geçen zaman içinde K ve L musluklarından boş ve özdeş kaplara akan su miktarı gösterilmiştir. Buna göre K ve L musluklarından akan suyun debilerini karşılaştırınız.
- Cevap: 1. kaptaki su miktarı 2. kaptaki su miktarından fazladır. Suyun borudan hızlı akması, elektrik devresinde daha yüksek bir akım değerine karşılık gelir. Borudan geçen suyun debisi, elektrik devresinde bir iletkenin kesitinden geçen yük miktarına benzer.
Soru: 3) Şekil I'deki borudan akan suyun ve Şekil 2’deki iletken telden sürüklenen yüklerin hareketini inceleyerek verilen soruları cevaplayınız.
Soru: a) Suyun boru kesitinden sabit debide akışı elektrik devresindeki hangi kavrama karşılık gelir?
- Cevap: Su borusunda sabit debide akış, elektrik akımı kavramına karşılık gelir. Elektrik akımı, iletkenin bir kesitinden geçen yük miktarıdır. Suyun sabit bir debi ile akması, akım değerinin sabit olmasına benzer.
Soru: b) Su miktarının birim zamanda borunun kesitinden az ya da çok geçmesi, elektrik akımı ile nasıl ilişkilendirilebilir?
- Cevap: Suyun hızlı akışı, elektrik devresinde yüksek akım anlamına gelir çünkü suyun hızı artınca debi (belli bir sürede taşınan miktar) artar. Benzer şekilde suyun yavaş akışı, düşük akım ile ilişkilidir.