10. Sınıf Fizik — MEB Ders Kitabı Cevapları

10. Sınıf Fizik Ders Kitabı Cevapları Meb Yayınları Sayfa 266

Kontrol Noktası

Dalgalar taşıdığı enerjiye ve titreşim doğrultusuna göre iki grupta sınıflandırılır:

Performans Görevine Hazırlık

Soru: Performans görevinizde kullanmak üzere bu bölümde öğrendiğiniz kavramları aşağıdaki alana yazınız.

• Cevap:

Bu bölümde öğrendiğim kavramlar şunlardır:

• Dalga: Enerjinin titreşim hareketiyle yayılmasıdır.

• Dalga boyu (λ): İki dalga tepesi ya da çukuru arasındaki uzaklıktır.

• Genlik (A): Dengenin üstündeki veya altındaki en büyük uzaklıktır, dalganın enerjisini belirler.

• Dalga tepesi: Dalganın en yüksek noktasıdır.

• Dalga çukuru: Dalganın en düşük noktasıdır.

• Frekans (f): Bir saniyede oluşan dalga sayısıdır, birimi Hz’dir.

• Periyot (T): Bir tam dalganın oluşması için geçen süredir.

• Dalga hızı (v): Dalganın yayılma süratidir ve $v=\lambda \times f$ bağıntısı ile hesaplanır.

• Enine dalga: Titreşim doğrultusu yayılma doğrultusuna diktir.

• Boyuna dalga: Titreşim doğrultusu yayılma doğrultusuyla aynıdır.

• Mekanik dalga: Maddesel ortama ihtiyaç duyar.

• Elektromanyetik dalga: Boşlukta yayılabilir ve ışık, radyo, mikrodalga gibi örnekleri vardır

Konuya Başlarken

Denizde rüzgar etkisiyle oluşan dalgaların kıyıya yaklaştıkça dalga boyunun azaldığı ve dalgaların yavaşladığı gözlemlenir. Sörfçüler rüzgar sörfü yaparken meydana gelen dalga değişimlerini ve süratin azalmasını göz önünde bulundururlar. Özellikle kıyıya yakın bölgelerde dalgaların küçülmesi ve azalması sebebiyle sörfçülerin bu bölgelerde daha dikkatli olmaları gerekir.

Soru: Kıyıya yaklaştıkça denizdeki dalgaların süratinin azalmasının nedeni ne olabilir?

• Cevap: Kıyıya yaklaştıkça suyun derinliği azalır, bu da dalgaların yayılma hızını düşürür.

Soru: Görüntü ve sesin farklı zamanlarda algılanmasının sebebi ne olabilir?

• Cevap: Işık ve ses farklı dalga türleridir; ışık elektromanyetik olduğu için çok hızlı yayılır, ses ise daha yavaş yayılır.

Soru: Sıcak havalarda sesin daha iyi duyulmasının sebebi ne olabilir?

• Cevap: Sıcak havalarda hava tanecikleri daha hızlı hareket eder, bu da sesin yayılma hızını artırır.