10. Sınıf Fizik Ders Kitabı Cevapları Meb Yayınları Sayfa 267
4.3. Etkinlik
Adı: DALGALARIN YAYILMA SÜRATİAmaç: Dalgaların yayılma süratini etkileyen etmenlere ilişkin tahminde bulunabilmeSüre: 30 dk.Araç Gereç: Genel ağ bağlantılı cihazYönerge: Aşağıdaki işlem basamaklarını takip ederek etkinliği gerçekleştiriniz. Etkinliğin sonunda değerlendirme sorularını cevaplayınız. Etkinlik “Grup Değerlendirme Formu” ile öğretmeniniz tarafından değerlendirilecektir.
Soru: 1) Öğretmeninizin rehberliğinde 4-6 kişilik gruplar oluşturunuz.
- Cevap: 4-6 kişilik bir grup oluşturulur, herkesin görevi (okuma, not alma, sunum) net biçimde paylaştırılır.
Soru: 2) Verilen metni okuyarak aşağıdaki soruların cevapları ile ilgili tahminlerinizi yazınız.
Ailesiyle birlikte tatile giden Gülin, babası ile denize dalarak su altını inceler. Gülin ve babası suyun altındayken yaklaşmakta olan bir balıkçı teknesinin motor sesini duyarlar. Gülin teknenin motor sesinin çok yakından geldiğini düşünür ancak suyun yüzeyine çıktığında aslında teknenin düşündüğü kadar yakın olmadığını görür.
Soru: a) Motor sesinin su altında daha yakından geliyormuş gibi duyulmasının sebebi ne olabilir?
- Cevap: Motor sesinin suyun altında daha iyi duyulmasının sebebi, ses dalgalarının sudaki hızının havadaki hızından daha büyük olmasıdır.
Soru: b) Bu olayda sesin sudaki ve havadaki yayılma süratleri arasındaki farkı açıklayınız?
- Cevap: Ses dalgalarının hızı maddesel ortamın yoğunluğu arttıkça artar. Bu nedenle sesin sudaki hızı havadaki hızından daha büyüktür.
Soru: c) Ses dalgalarının sürati ile ilgili ulaştığınız sonuçlar tüm dalgalar için genellenebilir mi? Açıklayınız.
- Cevap: Sadece mekanik dalgalar için genellenebilir. Bütün dalga çeşitlerinde dalganın yayılma hızı, dalganın yayıldığı ortama bağlıdır.
Soru: 3. Yandaki karekodu kullanarak videoyu izleyiniz ve aşağıdaki soruyu cevaplayınız.
Soru: İzlediğiniz videodan ve ön bilgilerinizden yararlanarak su ve ses dalgalarında yayılma süratini etkileyen etmenleri sınıf arkadaşlarınızın bakış açılarını da dikkate alarak tahmin ediniz. Tahminlerinizi gerekçeleri ile yazarak sınıf arkadaşlarınızla paylaşınız.
- Cevap:
Tahminlerimiz:
- Ortamın esnekliği (genlik modülü)
- Ortamın yoğunluğu
- Sıcaklık (gazlarda hız artar)
- Basınç ve tuzluluk (suda küçük etkiler)
- Su dalgalarında derinlik (derin suda hız artar)
- Yay/halat benzeri ortamda gerilme ve birim uzunluk kütlesi