10. Sınıf Fizik Ders Kitabı Cevapları Meb Yayınları Sayfa 291
Soru: 3) Yukarıdaki kavramlar ile ilgili kendi düşüncelerinizi geliştirmek ve bu kavramları daha derinlemesine anlamak için konu hakkında merak ettiklerinizi arkadaşlarınızla tartışınız. Aşağıda verilen boş alana konu ile ilgili sorularınızı açık fikirlilikle yazınız.
- Cevap: Deprem sırasında rezonansın binaları nasıl etkilediğini ve zeminin bu olaya katkısını merak ettik.
Soru: 4) Öğretmeninizin rehberliğinde heterojen gruplar oluşturunuz. Yazdığınız soruların cevaplarını ve depreme ilişkin kavramları grup arkadaşlarınızla planlama yaparak araştırınız.
- Cevap: Grup olarak rezonansın zemin yapısına bağlı olduğunu, yumuşak zeminlerde daha fazla etkili olduğunu araştırdık.
Soru: 5) Yazdığınız soruların cevaplarını ve depreme ilişkin kavramları grup arkadaşlarınızla fikir alış-verişinde bulunarak elde ettiğiniz bilgilerin doğruluğunu ve güvenirliliğini tartışınız.
- Cevap: Yaptığımız araştırmalarda, bilgilerin bilimsel kaynaklarla uyumlu olduğunu ve rezonansın yapı tasarımında dikkate alınması gerektiğini doğruladık.
Soru: 6) Grubunuz ile yaptığınız çalışma sonucunda elde ettiğiniz bilgileri sınıf arkadaşlarınıza sununuz.
- Cevap: Grup sunumumuzda rezonans, odak noktası, merkez üssü, şiddet ve büyüklük kavramlarını örneklerle anlattık.
Soru: 7) Depremin merkez üssü ve büyüklüğü kavramlarından yola çıkarak depreme yönelik çıkarımlarınızı yazınız.
- Cevap: Depremin büyüklüğü yer altında açığa çıkan enerjiye, şiddeti ise bu enerjinin yüzeydeki etkisine bağlıdır. Merkez üssüne yakın yerlerde sarsıntı daha şiddetli hissedilir; bu nedenle yapıların dayanıklılığı bölgeye göre tasarlanmalıdır.
Değerlendirme
Soru: 1) Rezonans nedir? Deprem sırasında rezonansın binaların yıkılmasına olan etkisini açıklayınız.
- Cevap: Rezonans, bir sistemin bazı frekanslarda diğerlerine nazaran daha büyük genliklerde salınması eğilimidir. Deprem sırasında binaların doğal titreşim frekansı ile depremin frekansı uyuştuğunda rezonans oluşur. Bu durumda bina çok şiddetli sallanır ve binalarda yapısal hasarlar meydana gelir hatta binalar yıkılabilir.
Soru: 2) Aynı büyüklükteki iki deprem, farklı bölgelerde neden farklı şiddetlerde hissedilir? Depremin büyüklüğü ile şiddeti arasındaki farkın sebepleri nelerdir?
- Cevap: Depremde açığa çıkan enerji merkez üssünden her yöne sismik dalgalar hâlinde yayılır. Depremin merkez üssünden uzaklaşıldıkça deprem dalgalarının enerjisi ve genliği azalacağından merkez üssüne yakın bölgelerde sarsıntılar daha şiddetli hissedilir.
Soru: 3) Aynı büyüklükteki iki deprem, farklı bölgelerde neden farklı şiddetlerde hissedilir? Depremin büyüklüğü ile şiddeti arasındaki farkın sebepleri nelerdir?
- Cevap: Aynı büyüklükteki iki depremin farklı yerlerde farklı şiddetlerde hissedilmesinin başlıca nedeni, depremin enerjisinin yeryüzüne ulaşırken karşılaştığı engeller ve zemin koşullarındaki farklılıklardır. Deprem; zemin koşullarına, yapıların depreme dayanıklılığına, depremin merkez üssüne olan uzaklığa ve depremin odak derinliğine bağlı olarak farklı şiddette hissedilebilir.
Soru: 4) Odak noktasının derinliği, depremin yüzeyde hissedilen şiddetini nasıl etkiler? Farklı derinliklerdeki büyüklükleri eşit olan depremlerin farklı şiddette hissedilmesinin sebebi nedir?
- Cevap: Depremin odak noktası depremin şiddetini etkiler. Aynı büyüklükteki iki depremden odak noktası sığ olan, derin olana göre yüzeyde daha şiddetli hissedilir. Bunun nedeni, depremin odak noktasının derinliğinin artmasıyla deprem dalgalarının yeryüzüne ulaşana dek enerji kaybetmesi ve deprem dalgalarının ilettiği enerjinin daha geniş bir alana yayılmasıdır.