9. Sınıf Fizik Ders Kitabı Cevapları Meb Yayınları Sayfa 168
3. Çalışma Yaprağı
Soru: Açık hava basıncının oluşumu hangi açılardan sıvılardaki basınç ile ilişkilendirilebilir?
- Cevap: Açık hava basıncı ve sıvı basıncı, kendi ortamlarındaki moleküllerin ağırlığından kaynaklanır. Atmosferdeki gaz molekülleri, tıpkı bir sıvıdaki moleküller gibi alttaki yüzeylere doğru bir kuvvet uygular.
Soru: Açık hava basıncı ile sıvı basıncı arasındaki benzerlik ve farklılıklar nelerdir?
- Cevap:
Benzerlik: Her ikisi de moleküllerin ağırlığından kaynaklanır ve kapalı bir alanda eşit olarak dağılır.
Fark: Açık hava basıncı, yükseklikle azalırken sıvı basıncı derinlikle artar. Ayrıca sıvı basıncı genellikle daha homojenken açık hava basıncı yerel koşullara bağlı olarak değişiklik gösterir.
Soru: Torricelli, açık hava basıncını ölçmek için gerçekleştirdiği deneyde araç gereç ve ortamın fiziki şartları bakımından nelere dikkat etmiş ve hangi sonuçlara ulaşmıştır?
- Cevap: Torricelli deneyinde bir ucu kapalı, yaklaşık bir metre uzunluğunda düz bir cam tüp kullanılmıştır. Deneyde cam tüp cıva ile doldurulmuştur. Cıvanın yoğunluğu yüksektir, bu nedenle cıva, açık hava basıncını dengede tutmak için uygun bir madde olarak seçilmiştir. Tüpün açık ucu bir cıva kabına daldırmış, böylece tüpteki cıva miktarı atmosfer basıncına göre ayarlanabilir hâle gelmiştir. Cam tüp tamamen civayla doldurulup beklendiğinde kendiliğinden inip dengeye gelmiş ve üzerinde boşluk oluşmuştur.
Soru: Açık hava basıncı, hava sıcaklığına bağlı olarak ne tür değişimler gösterir? Açık hava basıncının nasıl değişeceğini analiz ediniz.
- Cevap: Hava sıcaklığı arttıkça hava molekülleri genişler ve daha az yoğun hâle gelir, bu da düşük hava basıncına yol açar. Sıcaklık düştüğünde ise hava molekülleri yoğunlaşır ve açık hava basıncı artar.
Soru: Açık hava basıncı, hava yoğunluğuna bağlı olarak ne tür değişimler gösterir? Açık hava basıncının nasıl değişeceğini yazınız.
- Cevap: Hava molekülleri birbirine yaklaştıkça havanın yoğunluğu artar, bu da açık hava basıncını artırır. Yoğunluk azaldıkça açık hava basıncı düşer.
Soru: Bir bilim insanı, balonla seyahati sırasında hava sıcaklığındaki değişimlerin hava yoğunluğu üzerindeki etkisini ve bunun açık hava basıncını nasıl değiştirdiğini araştırıyor. Buna göre sıcaklıktaki yerel değişimlerin hava yoğunluğu ve açık hava basıncı ile ilişkisini göz önünde bulundurarak bilim insanının atmosferde ne tür değişimler gözlemleyebileceğini açıklayınız.
- Cevap: Bir bilim insanı, balonla yükseldikçe hava sıcaklığının düştüğünü gözlemleyebilir. Genel olarak yükseklik arttıkça hava yoğunluğu ve atmosfer basıncı azalır. Sıcaklık düşüşü, hava moleküllerinin yoğunlaşmasına ve daha ağır hâle gelmesine neden olur. Bu da yerel olarak hava basıncının artmasına sebep olabilir. Bununla birlikte genel eğilim yükseklik arttıkça hava basıncının azalması yönündedir.